sluiten

delen op

Wat is Kerst?

Met Kerst wordt de geboorte van Jezus gevierd. Hoe dat precies ging kun je lezen in de evangeliën, de eerste bijbelboeken van het Nieuwe Testament. Onder andere in Lucas. In Jezus kwam God zelf in de gedaante van een mens naar de aarde. Hij kwam dichtbij, Hij wilde niet langer een 'verre God' zijn, maar een persoonlijke Vader. Iemand die je kent. Die je kunt ontmoeten. Die de uitdagingen van je leven kent. Iemand je snapt omdat Hij een mens was zoals jij.

Het woord Kerst is een verbastering van Christus. 'Kerstenen' betekent letterlijk: christelijk maken. De historische gebeurtenissen staan beschreven in de evangeliën van Matteüs en Lucas. Het wordt gevierd op 25 december (in sommige Oosterse kerken 13 dagen later). Maar het is allerminst zeker, dat dit de werkelijke geboortedatum van Jezus was. De komst van Jezus werd wel herdacht, maar nam in de kerk geen speciale plaats in. Pasen was (en is) het belangrijkste christelijke feest.

Datum Kerst

Kerst wordt ieder jaar gevierd op 25 en 26 december. Of Jezus ook daadwerkelijk op deze datum is geboren, is maar zeer de vraag. Sterker nog: waarschijnlijk niet. Deze datum is pas in de vierde eeuw na Christus geprikt om een tegenwicht te bieden aan het heidense midwinterfeest. Dat feest was gewijd aan de zonnegod Sol Invictis, 'de overwinnende zon', die aan z'n jaarlijkse opmars begon. Het is op z'n minst opmerkelijk dat het Jodendom in deze periode ook een lichtfeest viert: chanoeka. Hierbij wordt de wonderbaarlijke terugkeer van het licht in de tempel herdacht. De christelijke kerk richtte de aandacht op Gods Zoon die in een wereld vol duisternis licht kwam brengen. Oude tradities plaatsen de geboorte aan het eind van het (Joodse) jaar, eind september, begin oktober. En voor puzzelaars: dat zou je ook uit een aantal bijbelse gegevens kunnen afleiden, zie het artikel De geboortedatum van Jezus.

Kerstster

Bij de gebruiken rond Kerst zijn er enkele die verwijzen naar het oorspronkelijke verhaal: de kerstster en de kerststal.

In het verhaal van Matteüs wordt vermeld dat drie wijzen of koningen een gezien hadden die volgens hen de geboorte van de koning der Joden aankondigde. Volgens sommige uitleggers werd zo een profetie van Bileam, een profeet uit het Oosten, vervuld: “Wat ik zie is niet in het heden, wat ik waarneem is niet nabij. Een ster komt op uit Jakob, een scepter uit Israël” (Numeri 24:17).

Ze kwamen om hem eer te bewijzen, maar vonden hem niet in Jeruzalem aan het hof. Joodse Schriftgeleerden vertelden hen, dat de Messias in Betlehem geboren zou worden, maar niemand geloofde blijkbaar dat het in die tijd zou gebeuren. Want niemand anders dan de wijzen gingen naar Betlehem. Daar zagen ze weer die ster die stil stond boven het huis waarin Jezus zich bevond.


Volgens de traditie bereikten ze op 6 januari, op Driekoningen, de stal. Of die traditie steekhoudend is, kan betwijfeld worden. Want in het verhaal verlaten Jozef en Maria met het kind kort na hun vertrek Bethlehem en zelfs Israël, terwijl in Lucas verteld wordt, dat ze toen Jezus 40 dagen oud was, de tempel bezochten. Bovendien wordt niet een stal genoemd als de plek waar de wijzen Jezus aantroffen, maar een huis.

Tenslotte laat Herodes, als hij doorheeft dat de bezoekers (het getal drie komt niet in de Bijbel voor) hem niet komen vertellen, waar het kind geboren is, alle kinderen in de leeftijd tot 2 jaar in Betlehem doden, in overeenstemming met het eerste verschijnen van de ster. Dus mogelijk speelt deze geschiedenis zich af ruim nadat Jezus in de tempel is voorgesteld.

Maar de ster als symbool voor de geboorte van de Koning spreekt natuurlijk voor zich.

Kerststal

De kerststal komt ook het bijbelse kerstverhaal. Lucas vertelt, dat Jezus na zijn geboorte in een kribbe werd gelegd, omdat er geen plaats was in de herberg. En een kribbe vind je normaal gesproken in een stal, ie overigens ook best een grot geweest kan zijn ….

De herders en de schapen komen ook in het verhaal van Lucas voor – een engel bezocht hen terwijl ze in het veld de wacht hielden bij hun schapen. Hij vertelde hen dat in Betlehem de Heiland geboren was en in een kribbe lag. De os en de ezel hebben echter geen bijbelse oorsprong. Ze zijn erbij bedacht, omdat Jesaja gezegd had, dat een rund zijn meester kent een ezel z’n voerbak, maar dat Israël elk inzicht mist.


De kerststal zoals wij die kennen heeft zijn oorsprong bij Franciscus van Assisi (1181 – 1226). Deze monnik, die wij kennen van zijn liefde voor dieren was helemaal vol van de verhalen rondom de geboorte van Christus. De omstandigheden waaronder Jezus geboren werd raakten hem hevig en hij vertelde het keer op keer aan ieder die het maar wilde horen.

Omdat Franciscus vond dat zijn tijdgenoten weinig oog hadden voor de menselijke kant in het verhaal van de geboorte van Jezus besloot hij het visueel te maken. Hij hoopte dat de mensen zo een voorbeeld aan Jezus zouden nemen en ook sober en nederig door het leven zouden gaan.

Franciscus liet in 1223 een stal bouwen middenin de bossen van Greccio. Hij zorgde ervoor dat er een os en een ezel kwamen en vroeg een boer uit het dorp om Jozef uit te beelden, een boerin zou voor Maria staan en hij legde een klein kind in een voerbak. Hij maakte iets wat we nu een levende kerststal noemen. In de kerstnacht droeg hij daar de mis op. Het hele dorp kwam kijken en iedereen was diep onder de indruk.

Het gevolg was dat de mensen met kerst het geboorteverhaal ook in huiselijke kring op deze manier wilden uitbeelden. Ze sneden hun beeldjes van hout of ze boetseerden ze van klei en zo heeft de huidige kerststal vorm gekregen.

Icon--close Icon--search Icon--sort-alpha-asc Icon--book Icon--bullseye Icon--info Icon--eye Icon--filter Icon--bars Icon--caret-down Icon--caret-up Icon--comments Icon--arrow-left Icon--arrow-right Icon--arrow-up Icon--arrow-down Icon--arrow-right-circle Icon--share Icon--stack Icon--link Icon--rainbow Icon--angel eo